Onur Ayı’nda, içinde “LGBT” geçen 20 bini aşkın tweet paylaşılırken; en çok retweetlenen 10 tweetin tamamı, en çok beğenilen 10 tweetin ise 9’u homofobik söylemler içerenlerden oluştu. AKP’li siyasetçi ve gazeteciler ile “futbol tayfa” da en fazla homofobik tweet atanlar arasında yer aldı.
Haziran ayı, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de Onur Ayı etkinlikleriyle geçti. Ancak sosyal medyada bu yıl da LGBTİ+’lara yönelik kutlamalardan çok, nefret söylemleri ve hedef göstermeler öne çıktı.
Bu paylaşımların arka planını görmek adına, X’te (Twitter) haziran ayı boyunca paylaşılan ve içinde “LGBT” ifadesi geçen tüm tweetleri analiz ettim. Bulgular, bu paylaşımların büyük bölümünün nötr ya da destekleyici değil; homofobi, hakaret, alay, suçlama ve dezenformasyon içeren mesajlardan oluştuğunu gösteriyor.
Siyasi figürlerden tanınmış köşe yazarlarına, anonim hesaplardan futbol taraftarlarına kadar farklı aktörlerin yaptığı bu paylaşımlar, hem nefret söyleminin dijital ortamda nasıl hızla yayılabildiğini hem de kamuoyunda LGBTİ+ karşıtı tutumların nasıl yeniden üretildiğini ortaya koyuyor. Bulgular, paylaşımların yalnızca bireyleri hedef almakla kalmayıp, toplumsal kutuplaşmayı da derinleştiren bir rol üstlendiğini gözler önüne seriyor.
Etkileşim verisi: 53 bin beğeni, 36 milyon görüntülenme
Veriler, bu paylaşımların ulaştığı kitlenin de oldukça geniş olduğunu gösteriyor.
Zira 1–30 Haziran tarihleri arasında paylaşılan 20 bin 684 tweet, toplam 538 bin 542 farklı kullanıcı tarafından beğenildi ve 50 bin 539 kullanıcı tarafından da retweetlendi.
Bu tweetlerin aldığı toplam görüntülenme ise 36 milyon 754 bin 500’ü buldu.
Ancak etkileşim yalnızca beğeni ve paylaşımlarla sınırlı kalmadı.
Çünkü bu tweetler toplam 4 bin 508 kez alıntılanırken, 14 bin 90 farklı kullanıcı tarafından yer işaretlerine eklendi. Yani paylaşımlar, anlık tepkilerin ötesinde, tekrar dönüp bakılmak ve/veya yorumlanmak üzere de kaydedildi.
Sayılar, sosyal medyada Onur Ayı boyunca üretilen nefret söyleminin, belirli bir kullanıcı kitlesi içinde kalmadığını; aksine, geniş bir dijital ekosistemde milyonlarca kişiye ulaşıp, etkileşim yaratarak güçlendiğini gösteriyor.
En çok kullanılan kelimeler: CHP, DEM, Allah, Türk, aile, Müslüman…
Yüksek etkileşim verileri, hangi içeriklerin daha çok öne çıktığını anlamak açısından da önemli bir gösterge sunuyor. Zira içinde “LGBT” geçen 20 bini aşkın tweetin kelime analizine bakıldığında, homofobik söylemlerin hangi temalar etrafında şekillendiği de görülüyor.
Buna göre, en sık kullanılan ifadeler arasında “chp”, “allah”, “türk”, “gay”, “kürt”, “müslüman”, “aile”, “dem”, “filistin” ve “israil” gibi siyasî, dînî ve kimlik odaklı kelimeler yer alıyor.
Bu tablo, LGBTİ+ karşıtı söylemin yalnızca cinsel yönelim veya kimlik üzerinden değil; siyasetten dine, milliyetçilikten toplumsal rollere uzanan çok katmanlı bir dil üzerinden kurulduğunu gösteriyor.
Ayriyeten, en çok kullanılan kelimeler arasında, hakaret ve aşağılama içeren “ibne”, “sapık” ve “amk” gibi kelimelerle birlikte “onur”, “saygı”, “özgürlük” gibi olumlu anlamlı sözcükler de var.
En beğenilen tweetler: “LGBT terör suçu sayılsın!”
Onur ayında paylaşılan “LGBT” ifadeli tweetler arasında en çok beğenilen ilk 10 tweet’in 9’u ise hofomobik söylemler içerenlerden oluştu.
“LGBT’yi savunmak tercih ise savunmamak niye tercih değil bu nasıl bir demokrasi” tweeti, 57 bin 708 beğeniyle en beğenilen tweet oldu. Beşiktaş Belediye binasına LGBTİ+ bayrağının asılması hakkında paylaşılan homofobik paylaşımsa ikinci sırada yer aldı.
İktidara yakınlığıyla bilinen Misvak Dergi’ye ait Misvak Caps’in gazeteci İrfan Değirmenci’yi hedef gösterip “LGBT terör suçu sayılmalı, propagandası yapanlar terörist sayılsın” tweeti de en beğenilen dördüncü tweet oldu.
“LGBT bayrağı olunca özgürlük oluyor da, La İlahe İllallah Muhammed’ün Rasulullah sana niye batıyor” tweeti ile yabancı futbol kulüplerinin Türkiye’deki gayrı resmî taraftar hesaplarının homofobik paylaşımları da en çok beğeni alan 10 tweet arasında yer aldı.
İlk 10’daki dokuz tweetin aldığı toplam beğeni sayısı ise 177 bin 890 oldu.
Tartışmanın sosyal medya üzerindeki yankısını ve hangi tür söylemlerin daha fazla etkileşim topladığını ortaya koyan beğeni sayıları, aynı zamanda paylaşımların yalnızca paylaşan kullanıcıların takipçi kitlesiyle sınırlı kalmadığını, daha geniş bir kitleye ulaştığını gösteriyor.
En çok retweetlenen 10 tweetin tamamı homofobi içeriyor: AKP’ye yakın isimler zirvede
Ancak beğeni kadar, retweet sayısı da etkileşimi anlamak için önemli bir gösterge. Çünkü retweet, içeriğin yalnızca onaylanması değil, aynı zamanda takipçilere taşınması anlamına geliyor.
Verilere göre en çok retweet alan ilk 10 tweetin tamamı, homofobik paylaşımlardan oluştu. Bu tweetlerin aldığı toplam retweet ise 17 bin 540.
En çok retweet alan paylaşımlar incelendiğinde, en beğenilen tweetlerle benzer bir söylem örgüsünün devam ettiği görülüyor.
En çok retweetlenen ilk dört tweetten ikisi Misvak Dergi’ye ait Misvak Caps hesabına, biriyse iktidara yakınlığıyla bilinen gazeteci Özlem Doğan’a ait olanlardan oluştu.
Listenin üst sıralarında yer alan tweetler arasında LGBTİ+ topluluğunu hedef alan, dini veya milli değerler üzerinden karşıtlık üreten ve siyasî dil kullanan paylaşımlar yer aldı.
Belediye binalarına asılan gökkuşağı bayraklarından sanatçıların konser iptallerine, LGBTİ+ karşıtı eylemlerden ünlü isimlere yöneltilen suçlamalara kadar geniş bir yelpazeden paylaşımlar da en çok retweetlenenlerden oldu.
En çok tweet atan kullanıcılar: 20 kullanıcının 17’si homofobi yaydı
Veriler, homofobik söylemin yayılımında belirli hesapların öne çıktığını gösteriyor.
1–30 Haziran tarihleri arasında en fazla “LGBT” ifadeli paylaşım yapan hesaplar listelendiğinde ilk sırada 133 tweet ile @war_wold yer aldı. Onu, @Poyrazasdfdfjha kullanıcı adlı hesap takip etti. Listenin geri kalanında ise 20 ile 40 tweet arasında paylaşım yapan kullanıcılar yer alırken, en fazla tweet atan 20 kullanıcıdan 17’sinin tweeti homofobik ifadeler barındırıyor.
Bu tablo, yüksek etkileşim alan paylaşımların yalnızca tekil olarak viral olmalarından değil, aynı zamanda yoğun paylaşım yapan belirli hesaplar tarafından sürekli olarak gündemde tutulmasından da kaynaklanabildiğini gösteriyor.
Özlem Doğan, Fatih Tezcan, Selman Öğüt, Sevda Türküsev: Onlar da Onur Ayı’nı boş geçmedi
En çok paylaşım yapan hesaplar arasında, kamuoyunun tanıdığı isimler de yer aldı.
Listenin ilk sıralarında, 15’er tweet ile iktidara yakın gazeteciler Özlem Doğan ve Mustafa Yazıcı aldı.
Onları, altışar tweetle yine iktidara yakın gazetecilerden Fatih Tezcan ve Misvak Caps takip etti. Ayrıca, eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ve eski Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesi Mücahit Birinci gibi siyasetçiler ile AKP’ye yakın akademisyen Selman Öğüt de listede yer aldı.
Yine iktidara yakın gazetecilerden Mehmet Ardıç ve Sevda Türküsev ile sosyal medyada AKP’liliğiyle öne çıkan Büşra Dede de listedeki isimler arasında.
Listede yer alıp da tweetleri homofobik olmayan tek kullanıcı ise siyaset bilimci Özgün Emre Koç.
“Futbol tayfa” her zamanki gibi: “LGBT’ye saygı duymuyoruz, duyanı da sevmiyoruz”
Yabancı futbol kulüplerinin Türkiye’deki gayriresmî taraftar hesaplarının haziran ayında paylaştıkları LGBTİ+ karşıtı tweetler de öne çıkan ve yüksek etkileşim alan paylaşımlardan oldu.
Aralarında Atalanta Türkiye, Real Madrid Türkiye, Chelsea Türkiye ve Milan Türkiye’nin de olduğu 14 farklı hesap, Onur Ayı nedeniyle düzenlenen LGBTİ+ temalı etkinlikler ve semboller ile LGBTİ+’lara karşı olduklarını belirten paylaşımlar yaptı.
Birkaçı LGBTİ+’lara küfrederken, geneliyse bunun bir “sapkınlık” olduğunu belirterek LGBTİ+’lara saygı duymadıkları, onları destekleyenleri de sevmediklerini söyledi.
Bu paylaşımlar toplamda 56 bin 666 beğeni ve bin 496 retweet alırken, görüntülenme sayısı ise 2 milyon 903 bin 280 oldu.
Bu hesaplar, tweetleri ve aldıkları etkileşim şöyle:
Veriler, spor camiasında da homofobik söylemlerin sosyal medya aracılığıyla hızla yayılabildiğini ve futbol gibi geniş takipçi tabanına sahip alanlarda güçlü bir yankı bulduğunu ortaya koyuyor.
Paylaşımlar Onur Haftası’nda zirve yaptı
Haziran ayı boyunca “LGBT” içerikli tweetlerin en çok paylaşıldığı dönem ise ayın son günleri oldu.
Bunda, Pride etkinlikleri ve ay sonuna doğru yaşanan tartışmaların etkili olduğu düşünülürken, özellikle 30 Haziran, 2 bini aşkın tweetle zirvede yer aldı. En çok paylaşım yapılan bir diğer gün ise 29 Haziran oldu.
En çok “LGBT” paylaşımını Android kullanıcıları yaptı
Paylaşımların yarısından fazlası ise mobil cihazlar üzerinden yapıldı.
Tüm bu veriler, homofobik söylemlerin dijital ortamda nasıl hızla yayılabildiğini ortaya koyuyor.
1–30 Haziran arasında atılan 20 bini aşkın tweetin büyük bölümü hakaret, alay, suçlama ve dezenformasyon içerirken; bu paylaşımlar toplamda 36 milyondan fazla görüntülenme ve yüz binlerce etkileşim aldı. Siyasi figürlerden futbol taraftar gruplarına kadar farklı aktörlerin ürettiği içerikler, yalnızca bireyleri hedef almakla kalmayıp toplumsal kutuplaşmayı da derinleştirdi.
Veriler, nefret söyleminin belirli hesaplar tarafından yoğun biçimde üretildiğini, futbol gibi geniş kitlelere hitap eden alanlarda da güçlü bir yankı bulduğunu gösteriyor.
Yorum bırakın