Son bir haftada, cinsel taciz/saldırılarla ilgili “ifşa hareketi” kapsamında 8 bin paylaşım yapıldı. Bu paylaşımlar 34 milyondan fazla kez görüntülenirken; verilere göre mağdurlar dayanışma, erkekler ise tedirginlik halinde. Paylaşımlarda en çok kullanılan kelimeler “taciz”, “ünlü, “tecavüz”, “şiddet” ve “sapık” oldu. Kadınlar iddiaların unutulmasından endişelenirken, ifşaları inandırıcı bulmayanlar ise mağdur suçlayıcı paylaşımlar yaptı.
Her şey, 21 Ağustos’ta fotoğrafçı Ogün Akgül hakkındaki cinsel taciz/saldırı iddialarıyla başladı.
Birçok kadın, Akgül’ün kendilerine nü fotoğraf çekimi teklif ettiğini, buna zorladığını, cinsel içerikli mesajlar gönderdiğini ve rızaları dışında fiziksel temaslarda bulunduğunu öne sürdü.
Kadınlar, sosyal medyada bu iddialarını destekleyen ekran görüntüleri de yayımladı. Bunun üzerine yeni bir “ifşa dalgası” başladı. Bu kapamda, başta fotoğrafçı Mesut Adlin, oyuncu Tayanç Ayaydın ve radyocu Mesut Süre gibi ünlü isimler olmak üzere çok sayıda erkek hakkında cinsel saldırı iddiaları ortaya atıldı.
İddia sahipleri bu paylaşımlarını X’te “ifşa” ve “taciz” ifadeleriyle yayımladı. Öyle ki son bir haftada, 5 bin 476 farklı kullanıcı tarafından, bu iddiaların yer aldığı ve/veya değerlendirildiği toplam 7 bin 695 paylaşım yapıldı.
34 milyondan fazla görüntülenen paylaşımlar sonrası bazı erkekler suçlamaları kabul ederken, bazıları da bunların “iftira” olduğunu belirtti. Hâlâ devam eden paylaşımlar, kadınların birbirinden güç aldıklarını, erkeklerinse tedirgin olduğunu gösteriyor. Özellikle Mesut Süre hakkındaki iddialarla ivme kazanan ifşaatların geneline inanmayanlar ise mağdur suçlayıcı bir dil kullandı.
“İfşa” paylaşımları 34 milyon kez görüntülendi
İddiaların yer aldığı ve/veya tartışıldığı paylaşımlar 306 bin 545 kullanıcı tarafından beğenilirken, 21 bin 932 kullanıcı tarafından da yeniden paylaşıldı.
19 – 26 Ağustos tarihinde yapılan paylaşımların aldığı görüntülenme ise 34 milyon 744 bin 924 oldu.
Paylaşımlar 25 Ağustos’ta zirve yaptı: Mesut Süre detayı
“Taciz” ve “ifşa” anahtar kelimeleriyle yapılan paylaşımlar, özellikle 22 Ağustos’ta, fotoğrafçı Mesut Adlin hakkındaki cinsel taciz iddialarıyla birlikte hızla arttı. Bu tarihte 781 paylaşım yapılırken, bu sayı takip eden günlerde giderek yükseldi ve 23 Ağustos’ta bin 59’a çıktı.
Paylaşım sayısının zirve yaptığı gün ise radyocu ve komedyen Mesut Süre hakkındaki iddiaların gündem olduğu 25 Ağustos oldu. Bu tarihte “taciz” ve/veya “ifşa” ifadesi barındıran toplam 3 bin 206 paylaşım yapıldı.
26 Ağustos saat 02.57 itibarıyla ise günün henüz ilk saatleri olmasına rağmen taciz iddialarıyla ilgili toplam 428 paylaşım yapıldı. Bu, konu hakkındaki toplumsal tartışmanın dijital alanda hızla görünür hâle geldiğini ve kadın ve/veya LGBTİ+’ların cinsel taciz iddialarını dile getirme eğiliminin hızla arttığını gösteriyor.
En beğenilen paylaşımlar: “Bugün ifşalanan erkekler en fazla iki yıl sonra normal hayatlarına devam edecek”
Öne çıkan paylaşımlar, sayıların ötesinde, tartışmanın hangi boyutlarda yankı bulduğunu da ortaya koydu.
Zira en çok beğeni alan paylaşımlar arasında, hem ifşaların doğrudan öznesi olan kişilere yönelik tepkiler hem de toplumsal düzeydeki cinsiyetçilik ve taciz kültürüne dair eleştiriler var.
Taciz/ifşa temalı paylaşımlar arasında en çok beğeni alan, Başak Karahan’ın, eski erkek arkadaşı YouTuber Enes Batur tarafından yedi yıl boyunca taciz edildiği iddiasıyla ilgili bir alıntı oldu. Ardından ise müzisyen Anıl Emre Daldal hakkındaki bir paylaşım geldi.
Hareket, yalnızca bireysel ifşalarla sınırlı kalmadı. En çok beğenilen paylaşımlarda, kültürel üretim alanlarında da bir hesaplaşma talebi içeren, dizi ve film sektöründeki taciz iddiaları da yer aldı.
En çok beğeni alan altı, yedi ve sekizinci paylaşımlar ise şunlar:
En çok retweet alan paylaşımlar: “Hayatının mahvolmasını istemeyenler tacizci olmasın”
En fazla retweetlenen paylaşımlar ise taciz ve ifşa hareketine dair hangi mesajların daha geniş bir dolaşıma girdiğini gösteriyor.
En çok yeniden paylaşılan tweet “tacizciler, ifşa edilip tüm hayatlarının mahvolmasını istemiyorlarsa eğer tacizci olmamayı deneyebilirler” oldu. Onu, taciz iddialarının erkeklerin yaşamlarında kısa vadeli etkiler yarattığını belirtilen paylaşım izledi. Üçüncü sıradaysa, bir kadının,”tacizci ifşaladığım için tehdit ediliyorum” paylaşımı yer aldı.
Mesut Süre paylaşımları, taciz iddialarına ivme kazandırdı
En çok görüntülenen paylaşım ise bir kadının Mesut Süre hakkında dile getirdiği taciz iddiası oldu. “Beni kolumdan tutup koltuğa yatırdı, güçlükle altından çıkabildim” ifadelerinin yer aldığı paylaşım, 4.8 milyon kez görüntülendi.
Ardından da 3.9 milyon görüntülenme ile Başak Karahan ve Enes Batur’la ilgili paylaşım yer aldı.
Bir kadının, müzisyen Anıl Emre Daldal’ın bir Instagram hikayesiyle ilgili “kim bilir kaç tane genç kız var bir de” paylaşımı ise yaklaşık 3 milyon görüntülenme aldı.
Afrikalı bir kadının, ayrıldığı Türk erkek arkadaşının cinsel taciz içerikli mesajlarıyla ilgili bir paylaşım da en çok görüntülenenlerden oldu.
En çok kullanılan kelimeler: Taciz, ünlü, tecavüz, şiddet, sapık
Paylaşımlarda en çok kullanılan kelimeler ise “Taciz” (4316), “ifşa” (1698) ve “tacizci” (1610) olarak öne çıktı.
Bunun yanında “kadın” (584), “erkek” (442), “adam” (323), “kız” (308) gibi cinsiyet odaklı sözcüklerle ise hareket toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri zemininde yürütüldü. “Kadınlar” (243), “kadınların” (186), “erkekler” (164), “erkeklerin” (137) gibi ifadelerle de yalnızca bireysel hikâyeler değil, aynı zamanda toplumsal düzeydeki “erkek şiddeti” hedef alındı.
Paylaşımlarda sıkça tekrarlanan diğer ifadeler ise tacizin niteliği ve mağdurların yaşadığı travmayı yansıttı: “Tecavüz” (259), “şiddet” (257), “cinsel” (200), “rahatsız” (188), “sapık” (185), “suç” (127), “mağdur” (103), “iğrenç” (101).
Bununla birlikte “ünlü” (276), “oyuncu” (132), “rol yok” (117) ve “sektör” (113) gibi sözcüklerle de yalnızca bireysel hikâyeler değil, kültürel üretim alanlarına yönelik talepler öne çıktı.
Hareketin temel taşıyıcıları kadınlar ve/veya LGBTİ+’lar
Verilere göre, hareketin temel taşıyıcıları ise kadın ve/veya LGBTİ+ kullanıcılar.
En fazla “taciz” ve/veya “ifşa” ifadeli paylaşım yapan 20 hesabın 10’u kadın ve/veya LGBTİ+’lardan oluşurken, ilk sırada X’in yapay zeka aracı Grok yer aldı.
Kadın ve/veya LGBTİ+ kullanıcılar hem kendi yaşadıklarını hem de başka kadınların tanıklıklarını görünür kılarak hareketin dijital hafızasını oluşturdu.
Grok’un paylaşımları ise kullanıcıların, cinsel taciz/saldırı iddialı paylaşımlar altında kendisine sorduğu “olay ne?”, “konu ne?” gibi sorulara verdiği yanıtlardan oluştu:
Dikkat çeken bir diğer nokta ise anonim hesapların rolü. En çok paylaşım yapan kullanıcıların önemli bir kısmı anonim ya da takma isim kullandı.
Verilere göre hareket, yalnızca kendi yaşadıklarını paylaşan kadınlarla değil, kimliğini gizleyerek dayanışmaya katılan anonim kullanıcılarla da büyüdü.
Paylaşımlara inanmayanlar mağdur suçlayıcı dile sarıldı
Güçlü biçimde sahiplenilmesine rağmen taciz ve ifşa hareketi, önemli ölçüde cinsiyetçi ve mağdur suçlayıcı söylemlerle de gölgelenmeye çalışıldı.
Zira paylaşımlarda en sık karşılaşılan ifadelerden biri “iftira”. Bu kelime, mağdurların beyanlarını itibarsızlaştırmak amacıyla 39 kez kullanıldı. Benzer şekilde, “yalan” (30), “abartı” (13) ve “uyduruyor” (8) gibi ifadelerle de ifşaların doğruluğunu sorgulayan bir karşı dil oluşturuldu.
“Orospu” (18), “ahlaksız” (17), “ilgi orospusu” (5), “erkek düşmanlığı” (4) ve “mağdur rolü” (2) gibi kelimeler ise mağduru suçlamak amacıyla kullanılan kelimelerden oldu.
Bu söylemler, hareketin görünürlüğünü azaltmasa da dijital tartışma ortamında kadınların yaşadıklarını sürekli olarak sorgulayan bir karşı cephe yarattı.
En çok etkileşim alanlar, dizi sektörü ve oyuncularla ilgili paylaşımlar oldu
En çok etkileşim (beğeni + retweet) alan paylaşımlar ise çoğunlukla bireysel kullanıcıların tanıklıkları ve ünlü isimlere yönelik iddialar etrafında şekillendi.
En yüksek etkileşim alan paylaşım, @cassveux adlı kullanıcının Enes Batur ve Başak Karahan ilişkisine dair yaptığı paylaşım oldu. Ardından ise bireysel bir kullanıcı olan @zeynepcisemm, paylaşımı geldi. @zehrakimdi adlı kullanıcı ise erkek oyunculara yönelik ifşasıyla 12 bini aşkın etkileşime ulaştı.
Hareketin gündeminde, yalnızca kişisel tanıklıklar değil, aynı zamanda kamuya mal olmuş isimlere dair ifşalar da yer aldı. @populicc hesabının Enes Batur ve Mesut Süre hakkındaki paylaşımları binlerce beğeni ve retweet aldı. @diziquality gibi popüler kültür hesapları da tacizci erkek oyuncuların dizilerde rol almasını eleştirerek geniş kitlelere ulaştı.
Bu tablo, ifşa hareketinin en çok etkileşim yaratan içeriklerinin iki eksende yoğunlaştığını gösteriyor: Bir yanda kişisel deneyimlerini paylaşan kadın kullanıcıların sesleri, diğer yanda kamuya mal olmuş figürlere dair ifşaların yarattığı gündem.
“Arada kaynayacağız bir gün”
Efe isimli bir kullanıcı ise art arda yapılan ifşalar hakkında “bu sıra herkese ifşa flood yapılıyor arada kaynayacağız bir gün” paylaşımı yaptı.
Bazı kullanıcıları bunu “kadınların yaşadıklarını küçümsemek”, bazılarıysa “ifşa edilmekten tedirgin olmak” olarak yorumladı.
Paylaşımların yüzde 43’ü Android cihazlardan yapıldı
“Taciz” ve/veya “cinsel saldırı” ifadesi içeren paylaşımların 3 bin 310’u (%43) Android işletim sistemine sahip cihazlardan, 3 bin 146’sı ise (%41) iPhone’lardan yapıldı.
2 Yorumlar